پژوهشگر و مدرس فلسفه سیاسی و مطالعات فرهنگی و تمدنی
سخنرانی حجت الاسلام والمسلمين دکتر رضا غلامی، رئیس مرکز پژوهش های علوم انسانی اسلامی صدرا در دومین هم اندیشی ملی چشم انداز جمعیتی ایران، سی ام اردیبهشت 1394، دانشگاه علوم پزشگی تهران
بسم الله الرحمن الرحیم، الحمد لله رب العالمين الصلاة والسلام على رسول الله و علي آله الطيبين الطاهرين و لعنة الله علي اعدائهم اجمعين.
سلام و خیر مقدم عرض می کنم خدمت خواهران و برادران محترم، به ویژه اساتید و دانش پژوهان ارجمند.
جا دارد در ابتدای سخن، گرامی بداریم یاد شهدای مسلمان و مظلوم یمن خصوصا هزاران زن و کودک بیگناه یمنی را که در سایه سکوت مجامع غربی مدعی حقوق بشر، توسط رژیم امریکایی و جلاد سعودی به خاک و خون کشیده شدند. درود می فرستیم به سرنشینان کشتی نجات ایرانی، به ویژه پزشکان، پرستاران و امدادگران قهرمان که برای کمک انسانی به مردم مجروح یمن و در حالی که دائما مورد تهدید قرار دارند، عازم یمن شده اند و برای یکایک آنها آرزوی سلامتی و توفیق داریم.
همانطور که می دانید، در حال حاضر، موضوع دست یابی به جمعیت معقول برای کشور ما یک امر فوق العاده مهم و حیاتی به شما می رود. امروز همه آنهایی که مختصر دلسوزی ای نسبت به سرنوشت کشور دارند و با عواقب خطرناک پیری جمعیت آشنا شده اند، درباره سیر جمعیتی ایران دغدغه مند هستند. به نظر می رسد، تلاش در زمینه عقلانی شدن جمعیت ایران طی دو-سه دهه آینده، از دو جنبه اصلی برخوردار است؛ جنبه اول، درک عمیق چالش جمعیتی ایران و فهم درست منطق حاکم بر سیاست های جدید نظام در این زمینه است. هم اکنون عده ای با ژست دلسوزی، به دنبال تقویت خط راهبردی بیگانگان مبنی بر عادی جلوه دادن وضع جمعیتی ایران هستند و همانطور که سال گذشته در هم اندیشی نخست نیز عرض کردم، در این مسیر، حتی از دستکاری در آمارهای جمعیتی ایران ابایی ندارند. علاوه بر این ها، جمعی دیگر با چهره حق به جانب در پی مخاطره آمیز نشان دادن افزایش جمعیت در ایران هستند و ادعا می کنند، کشور ما از ظرفیت های زیستی و اقتصادی مناسب برای افزایش جمعیت برخوردار نیست و تحقق سیاست های جدید جمعیتی، گرفتاری هایی را برای مردم در آینده بوجود خواهد آورد. این افراد که البته برای اثبات مدعی خود هیچ دلیل و مدرک علمی معتبری ندارند، آن واقعیتی را که اکثر مردم و نخبگان ایران به آن باور دارند منکر می شوند و آن، ظرفیت های بکر و منحصربفرد کشور از جهات زیستی و اقتصادی است. امروز هر کسی که مختصری با شرایط کشور آشنا باشد تایید می کند که نباید ضعف مدیریتی برخی دولت ها در بهره برداری صحیح از ظرفیت های کشور چه از جهات زیست محیطی و چه از جهات اقتصادی را به حکمی بی مبنا جهت نفی ظرفیت ها و استعدادهای کم نظیر ایران تبدیل کرد. همانطور که رهبر معظم انقلاب اسلامی مدظله العالی نیز مکرر فرموده اند، ایران در دهه های آینده، حتی از قابلیت برخورداری از دوبرابر جمعیت فعلی را داراست.
جنبه دوم، فراهم ساختن مقدمات ضروری برای عقلانی کردن گام به گام سیاست های تازه جمعیتی است. در این زمینه، همچنان جای انتقاد به مجلس شورای اسلامی به خاطر عدم اهتمام کافی برای تهیه و تصویب یک قانون جامع، شفاف و کارآمد در موضوع تحقق سیاست های کلی جمعیت وجود دارد. متاسفانه مجلس فعلی تاکنون به هردلیل در این عرصه کم کاری کرده و با برخورد ضعیف و مبهم با این قضیه، بستر سوء استفاده و تداوم قسمت هایی از برنامه کنترل جمعیت را در یکسری از دستگاه ها مهیا کرده است که جا دارد تا فرصت باقی است، این اشکال بزرگ را از کارنامه خود پاک کند. علاوه بر این، در حال حاضر شاهد بعضی نفاق ورزی ها و ریاکاری ها در مدیران بعضی دستگاه ها در زمینه تحقق سیاست های کلی جمعیت هستیم. از یک طرف ادعا می کنند که با اهتمام بالا مشغول بسترسازی برای اجرای سیاست های جدید نظام در حوزه جمعیت هستند و از طرفی دیگر، گزارش هایی می رسد که آنها به روش های پنهان و البته عامدانه در حال ادامه اجرای برنامه غربی کنترل جمعیت هستند. عرض کردم برنامه غربی کنترل جمعیت چراکه امروز شکی وجود ندارد غربی ها طی چند دهه گذشته در حالی که خود در حال تدبیر برای خنثی کردن عوارض پیری جمعیت در کشورهایشان بوده اند، کشورهای اسلامی را با اهدافی استعمارگرایانه به سمت کاهش جمعیت سوق داده اند و برای ایرانی هایی که در این عرصه خدمات بزرگی ارائه داده اند کف و سوت زده اند.
به هر حال روشن است که بعد از روشن شدن حقایق برای مردم هوشمند ایران از پشت صحنه ادامه برنامه استعمارگرایانه کنترل جمعیت، دیگر کسی به استمرار تلاش ها در زمینه کنترل جمعیت خدمت گذارانه و دلسوزانه نگاه نمی کند بلکه همه این تلاش ها در خاطره تاریخی ملت ایران به مثابه یک خیانت بزرگ ثبت و ضبط خواهد شد.
همانطور که روشن است، در بین اقدامات موثر برای عقلانی شدن جمعیت ایران، اقدامات فرهنگی همواره نقشی بی بدیل ایفا کرده و می کنند. در همین جهت، در سالهای اخیر به لطف الهی شاهد کوشش های مجاهدانه مراکز فرهنگی کشور به خصوص مجموعه های مردمی هستیم که آثار آن در آمارهای جمعیتی دو-سه سال اخیر مشهود است. هم اکنون، مهم ترین رسالتی که مراکز فرهنگی اعم از دولتی و غیردولتی بر عهده دارند، اولا روشنگری درباره وضع خطرناک جمعیت ایران و همچنین اطلاع رسانی درباره عوارض بد پیری جمعیت طی چند دهه آینده برای عموم مردم است و ثانیا، افشاگری درباره تبعات کم جمعیتی برای بنیاد خانواده و ایجاد انواع گرفتاری های روحی و روانی برای خانواده های کم تعداد خصوصا تک فرزند است که خود را در قالب یک آسیب اجتماعی بزرگ نشان داده و خواهد داد.
در این میان، ورود هوشمندانه و در عین حال شجاعانه صدا و سیما از اهمیت و تاثیر مضاعفی برخوردار است. البته طی یک سال اخیر شاهد عنایت خاص مدیران رسانه ملی و برخی ابتکارات و نوآوری های آنها در زمینه عقلانی کردن جمعیت کشور هستیم که جا دارد از آن دسته از مسؤلان صدا و سیما که در این جهت مشغول تلاشند قدردانی نماییم. البته همه می دانند که ما در این عرصه در ابتدای راه قرار داریم و شرط توفیق، ایستادگی و تداوم کارهای فرهنگی در یک شیب مناسب است.
در پایان عرایضم شایسته می دانم ضمن سپاسگزاری از میهمان ارجمند به خاطر قبول این دعوت، از مجموعه هایی که در برگزاری دومین هم اندیشی ملی چشم انداز جمعیتی ایران، آن هم در سالگرد ابلاغ سیاست های کلی جمعیت از سوی رهبر حکیم انقلاب اسلامی ما را یاری دادند صمیمانه تشکر کنم همچنین سزاوار است به طور خاص از سرکار خانم دکتر خزعلی، رئیس محترم شورای فرهنگی و اجتماعی زنان و خانواده کشور و همکاران عزیزشان که در برگزاری این هم اندیشی نقش محوری دارند سپاسگزاری نمایم.
همانطور که مستحضرید، در این نشست، برای نخستین بار جایزه ملی “ایران جوان بمان”، ویژه فعالان جمعیت، به شماری از خدمت گذران این عرصه تقدیم خواهد شد که امیدواریم این تجلیل که یقینا جنبه معنوی آن از اهمیت خاص برخوردار است، قدری از زحمات مجاهدانه این عزیزان در میدان سرنوشت ساز جمعیت را جبران نماید و عاملی برای تشویق شخصیت ها و مدیران کشور برای کوشش بیشتر در این میدان به شمار آید.
والسلام علیکم و رحمة الله و بركاته
بدون دیدگاه